donderdag 12 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 7/slot)

"Het verhaal van Baldr" (slot)

Herverteld door Hjalmar Snöp.

Hermod reed negen dagen en achtenenhalve nacht, diep gebogen over de zwetende nek van Sleipnir, door het duistere Niflheim, zonder onderbreking om zelfs maar de tranen uit zijn ogen te vegen. Hij arriveerde ten slotte bij het ijzeren hek naar het rijk van Hel, waar hij eerst voorzichtig langs de kwijlende kaken van de gigantische hond Garmr, wist te glippen zonder hem wakker te maken. Zelfs in zijn slaap jankte de hellehond onophoudelijk.

Hermod voelde met iedere stap meer leven uit zijn lijf vloeien. Sleipnir ploeterde steeds lustelozer en langzamer voort door het koude bloed, dat centimeters diep de ondergrond van de onderwereld vormde. Zijn missie leek hem steeds kanslozer, in dit troosteloze oord kon geen medelijden zijn. Hij vond Hel in haar troonzaal gevormd door de wervels van een reusachtige slang, omringd door nevelslierten, met Baldr, als schim, aan haar zij.

Hermod vond Hel in haar troonzaal...

De helft van haar gezicht was van het diepste blauw, alsof het de nacht zelf was. Een blauw, waarin je sterren zou verwachten. De andere helft was bleek, maar nog wel enigszins vleeskleurig. Ze keek lusteloos, met half geloken ogen voor zich uit en leek Hermod nauwelijks op te merken.
Hij smeekte de heerseres van de onderwereld Baldr te laten gaan, omdat alle Asen ontroostbaar waren en Asgaard in zoute tranen dreigden te verdrinken.
Maar Hel lispelde met haar dubbel gekleurde lippen, dat de Asen Baldr nooit hadden gewaardeerd, zoals zij dat nu kon doen en klopte daarbij slapjes op de bleke hand van Baldr, die haar hologig aanstaarde.
 "De Asen moeten eerst maar eens bewijzen dat Baldr echt zo geliefd was bij eenieder."

Hermod reed stapvoets terug. Hij kreeg van Baldr, de onbaatzuchtige, Dreipnir mee terug, een geschenk voor zijn vader Odin. En daarbij was het niet gebleven. Baldr was enigszins uit zijn lethargie ontwaakt door het zien van Hermod en overstelpte hem met geschenken voor al zijn geliefden. Uiteindelijk vertrok Hermod, beladen onder alle giften, die Baldr nu teruggaf aan de diverse goden, reuzen, mensen en andere wezens.

De acht benen van Sleipnir knikten bij iedere stap onder de zware last en ze lieten een spoor van diepe hoefafdrukken achter. Ze klommen langzaam van onder de derde wortel van Yggdrasil uit het dodenrijk.
Hermod ging niet direct terug naar Asgard. Hij dwaalde door de negen werelden en deelde de geschenken uit aan ieder schreiend wezen, dat hij tegenkwam. Hij vroeg hen steeds: "Huil jij voor Baldr?"
En een ieder antwoordde: "Ja, ik snik, ik huil, ik ween al weken en ik weet niet of ik ooit kan stoppen.", of woorden van gelijke strekking.
Dan kregen ze terug wat ze aan Baldr hadden afgestaan op zijn brandstapel.

En zo ging het door, tot Hermod, die geen geschenken voor stervelingen meer had en zijn schreden richte op Asgard, op een tegenligger stuitte. Ze was een reuzin die hij niet herkende. Zij huilde niet, zag hij, terwijl ze voorbij liep. Verbaasd sprak Hermod haar aan:
"Wat is je naam? Wil jij niet huilen voor de terugkeer van Baldr?"

"Bedankt", zei de reuzin, "Ik zal slechts droge tranen wenen, laat Hel houden wat ze heeft!"
En de reuzin vervolgde haar weg, terwijl stof uit haar ogen lekte.
Gek genoeg is later nooit meer iets van haar vernomen en geen van de andere reuzen kende een reuzin met de naam "Bedankt." (of þökk). Men vermoedt daarom dat het Loki is geweest in zijn laatste vermomming. Want het ging daarna snel bergafwaarts met de vuurgod, toen de goden uiteindelijk van Höd hoorden over de rol van Loki bij de dood van Baldr.
Maar dat is een ander verhaal.


Hel hield Baldr voortaan aan haar zijde en zo raakte de wereld van mensen, reuzen en goden hem voor eeuwig kwijt. Pas bij Ragnarok, het einde van de werelden, dat maar twee mensen zouden overleven, zou hij weten te ontsnappen aan de koude greep van Hel.

dinsdag 10 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 6/7)

"Het verhaal van Baldr" (deel 6/7)

Herverteld door Hjalmar Snöp.

Zeven dagen spraken ze enkel over Baldr's droeve lot en hun tranen vermengden zich. Frig, de moeder van Baldr, smeekte alle goden persoonlijk om Baldr terug te gaan halen uit Niflheim. Alleen Hermod, de vastberadene, liet zich vermurwen en zwoer de tocht te ondernemen. 
Bij hoge uitzondering kreeg hij van Odin diens achtbenige paard Sleipnir, als veulen geworpen door Loki, toen hij zich eens had vermomd als merrie, te leen en niet veel later gallopeerde hij langs het schip van Baldr, Ringhoorn, waar de goden bezig waren een brandstapel te bouwen.
De Asen wisten, dat hoe hoger de rook steeg, des te verhevener de ziel zou zijn na de dood. Nog nooit was een brandstapel zo hoog opgetast. En op de brandstapel legden ze geschenken, hun dierbaarste bezittingen, om Baldr te eren. Odin zelf legde Dreipnir op de brandstapel, de gouden band, die iedere negende nacht, acht identieke gouden banden druppelde. Het kostbaarste juweel, dat de goden ooit van de dwergen hadden afgeperst. Ook het paard van Baldr werd op de brandstapel geleid in volledig gouden harnas. Alle wezens kwamen langs om iets van henzelf aan Baldr te geven en op zijn minst een twijg bij te dragen. De brandstapel, werd door het vele hout en alle giften zo hoog en zo zwaar, dat het schip vastliep op de bodem van het meer.
Uiteindelijk moesten de Asen een reuzin genaamd Hyrokkin (Rimpelkop) laten komen, om de boot af te duwen. Dat lukte haar vrij makkelijk, maar toen de boot losschoot door haar immense kracht, ging het zo bruusk, dat iedereen er schande van sprak. Vier potige asengoden moesten Thor ervan weerhouden haar schedel te klieven met zijn moker Mjölnir, omdat ze de rust van Baldr had verstoord.
Thor had altijd al wat moeite zijn emoties te uitten op een verantwoorde manier.
Toen het lijk van Baldr plechtig het schip opgedragen werd, zeeg Nanna, de vrouw van Baldr geluidloos ineen en stierf ter plekke van puur verdriet. Voor veel extra verdriet was bij de andere geen ruimte meer, dus werd ze zonder veel gedoe eveneens op de brandstapel gelegd, naast haar man.
Toen werd het vuur ontstoken.
Somber broedend staarde Thor...
Somber broedend staarde Thor vanonder zijn zware wenkbrauwen en langs zijn vlechtjes in het vuur van de brandstapel. Door zijn blikveld liep plots de jonge dwerg Litr. Hoe durfde dat mormel zijn mijmering te verstoren? Zo groot was zijn toorn, dat hij het verachtelijke schepsel een machtige schop gaf, waardoor het tientallen meters door de lucht buitelde, op de brandstapel terecht kwam en schreeuwend verbrandde.

deel 7, slot

vrijdag 6 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 5/7)

"Het verhaal van Baldr" (deel 5/7)

Herverteld door Hjalmar Snöp.

Höd verzuchtte: "Ik kan helaas niet helpen de veiligheid van mijn geliefde broeder te beproeven. Ik kan hem niet zien en zou dus niet weten waar ik moest mikken."
"Och, als dat alles is", fleemde Loki. "Ik zal je hand leiden. Ik heb hier een boog en een pijl gemaakt van een uitzonderlijk buigzame, jonge twijg."
Loki legde de pijl, gemaakt van de Maretak, in de hand van Höd en deze spande de boog zonder merkbare inspanning. Loki boog zich naar Höd en wees hem met zachte druk van zijn handen in de richting van Baldr.
"Nu", fluisterde hij in Höd's oor, waarop deze de pees tussen zijn vingers liet glippen en de Maretak recht naar Baldr's borst vloog.
De nietige twijg van kersterhout suisde dwars door Baldr's lijf heen, gedreven door de noodlottige kracht van zijn halfbroer. Baldr stortte morsdood ter aarde en besmeurde het gazon van Asgaard met zijn bloed.
De goden waren met stomheid geslagen. Na enkele seconden stilte barstten ze uit in machteloos huilen. Er viel geen wraak te nemen, want Loki was natuurlijk verdwenen en Höd, de aanvaller van Baldr, was de laatste die bemerkte wat er was gebeurd. Toen ze het hem in hun ontsteltenis vertelden, sloeg hij zijn handen over zijn oren en wiegde slechts heen en weer, onbereikbaar voor wraakzuchtige schreeuwen of pogingen tot mededogen.
Toen pas drong de omvang van de ramp tot ze door: Baldr kon niet naar Walhalla! De hal van de gevallenen was voor hem voor altijd onbereikbaar, omdat hij niet in de strijd was gestorven. 'Het gewone volk' werd opgeist door Hel, dochter van Loki. Odin had haar verbannen naar haar eigen donkere rijk, waar de glanslozen waden door koud bloed, terwijl ze door de wolken van hun eigen adem en hun bevroren tranen, bevend van verlangen omhoog staren naar het laatste restje licht dat door het dak van slangewervels en de derde wortel van Yggdrasil weet te glippen. En dan was hij ook nog eens verraden door zijn bloedeigen halfbroer, die hem daarom uiteindelijk in de Hel zou vergezelen. Het gesnotter verdrievoudigde.

woensdag 4 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 4/7)

"Het verhaal van Baldr" deel 4

Herverteld door Hjalmar.

Loki verscheen onmiddelijk ten westen van Walhalla, vlak naast de Maretak, waarover Frig had gesproken. Loki, de dief van Iduns appels van de eeuwige jeugd, stond wederom tussen de appels. Alleen waren deze niet van goud, maar mooie rooie. Hij rukte de plant los uit de oksel van de oude appelboom, waarin deze parasitaire zieltoger was ontkiemd en glimlachte onheilspellend. 



Nu had hij iets, ook al was het nog zo nietig, waaruit hij een wapen kon wrochten, maar nog niemand, om het wapen te hanteren. Alle goden hadden, hijzelf incluis, Frig gezworen Baldr niets te doen. En een eed van een god aan een godin is niet zo makkelijk te breken.
Maar Loki werd niet voor niks "de sluwe" genoemd. Hij zat daar drie uur lang bewegingloos te peinzen. Toen kwam daar toevallig Höd voorbij, zoon van Odin, één van de vele halfbroers van Baldr. Höd merkte hem niet op, maar dat viel te verwachten. Loki maakte geen geluid en Höd was blind. Met zijn blindenstok voor zich uit, meppend tegen de koperen balustrades van Walhalla om aan de hand van de galmende slagen zijn weg te vinden, kwam hij natuurlijk kijken waarom de Goden zo'n kabaal maakten.
Höd was groot en niet al te helder. Maar wat hij in hoogte van intellect miste, maakte hij ruimschoots goed in de breedte van schouders.
Loki wist opeens wat hem te doen stond. Hij pakte de enorme bovenarm van Höd en bood aan hem te leidden naar de plek waar iedereen zo luidruchtig lol had en hem onderweg te vertellen wat hij zag gebeuren.
"Kijk daar gooit Thor, de machtige slachter van de reus Hosklos, vanuit zijn bokkenwagen bliksems naar Baldr. De bliksems vertakken zich als een gloeiend net om de stralende heen en slaan in een cirkel in de grond, die rond zijn voeten blakert."
Een paar passen verder zei Loki: "En daar is Hjalmar, de zeekoning, die een geweldige golf naar hem stuurt. Het water, dat bomen en rotsen meesleurt, splijt drie el voor Baldrs gezicht in twee en geen één druppel raakt hem."
"En wat ga jij Höd, strijder met de gruwelijk sterke armen, bijdragen aan dit prachtige spel?"

dinsdag 3 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 3/7)

"Het verhaal van Baldr" (deel 3/7)

Herverteld door Hjalmar Snöp.

Toen Frig uiteindelijk over de regenboogbrug terugkeerde in Asgard, riep zij alle goden bijeen, Asen en Wanen gelijk, de oude geschillen lang bijgelegd. Ook al hun nakomelingen waren aanwezig. En ook hen liet zij zweren Baldr niet te kwetsen.
Zelfs liet ze Baldr zweren zichzelf niks aan te doen. Ontroerd gaf hij plechtig zijn eed.
Toen pas had zijn moeder rust.
De dagen daarna ontstond een ongebruikelijk, nieuw tijdverdrijf. Er viel niet vaak iets nieuws te beleven in het gezapige Asgaard, dus de nieuwe hobby verspreidde zich als een virus. Waar Baldr ook kwam, de goden testten, eerst voorzichtig, maar allengs roekelozer, de grenzen van de nieuwe bescherming die Baldr genoot.
Ze piekten met supersone snelheid kiezels naar hem, die dan fluitend afketsten als kogels in een oude Western. Daarna gooiden ze keien en tenslotte rotsblokken. Maar iedere steen die hem dreigde te treffen, boog af in de lucht, landde net op een verkeerde plek of stopte een handbreedte voor zijn smetteloze lichaam en stortte onschadelijk ter aarde.
Zwaarden of speren smolten, vergingen tot roest, eer ze hem konden raken. Ze probeerden hem te meppen met bomen, die ze speels uit de grond rukten, maar de bomen kronkelden in hun handen, kromden hun takken of zelfs stammen, plooiden zich zo dat ze Baldr ruim misten.
Ze trachten hem lachend te wurgen met kettingen, die spontaan braken in botte brokken, waaraan niemand zich snijden kon. Niets wilde hem deren en het was voor de goden een bron van groot vermaak steeds nieuwe manieren te verzinnen om dit te beproeven.
Een godenhand is gauw gevuld.
Loki, de onruststoker, de god van het sluipende kwaad, overzag deze feestelijke onstuimigheid en het beviel hem niks. Hij was altijd al jaloers geweest op Baldr.
Baldr deed nooit veel opzienbarends, stelde geen grote daden. Hij was een watje en toch was hij bij eenieder geliefd. Loki, liet het niet bij overpeinzingen. Hij had met zijn sluwheid en doortastendheid Asgaard keer op keer gered. En was hij het niet die aan het eerste begin van de werelden, de regenboogbrug zijn kleur had gegeven? Maar Loki werd op zijn best geduld door die verwaande Asen en Wanen. Ze zagen hem nog steeds als mindere, louter vanwege zijn afkomst, als kind van twee reuzen.
De nieuwe populariteit van die nietsnut Baldr verdampte Loki's laatste restje -toch al niet zo ruim voorradige- geduld op de gloeiende kooltjes van zijn jaloezie.
En dus besloot Loki zich te wreken op Baldr en op alle Asen.
Hij vermomde zich als mensenvrouw en trok naar Fensalir, de zaal van veen, het paleis van Frig. Daar vroeg de vrouw aan Frig, hoe het toch kon dat Baldr niet gewond raakte, door al deze woeste aanslagen.
Frig antwoordde, dat ze persoonlijk van alle wapens, alle slangen, alle wortels een belofte had verkregen Baldr nooit te deren.
Loki, de mensvrouw, vroeg: "Van echt alle dingen ter wereld? Heeft alles deze eed gezworen?"
Frig dacht even na en zei: "Ja, alles waarvan we ook maar enigszins konden bedenken dat het Baldr zou kunnen kwetsen."
Loki drong aan: "Dus zelfs het nietigste plantje? Het kleinste stofje?".
"Nou", zei Frig, "ten westen van Walhalla groeide een piepklein, miezerig jong lootje van de Mistel. Ik dacht niet dat zoiets spichtigs mijn Baldr kon kwetsen. Dus dat heb ik toen maar overgeslagen."
Zodra Frig dit had gezegd loste de vrouw op in het niets, Frig verbaasd achterlatend.

maandag 2 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 2/7)

Het verhaal van Baldr (deel 2)

Herverteld door Hjalmar Snöp.
Baldr, die nooit anderen wilde bezwaren, hield zijn zorgen over zijn nachtmerries voor zich.En omdat Baldr goed was, in alles wat hij deed, zelfs -zo bleek- in heimelijkheden, had nooit iemand iets vermoed, als niet Odin op een zonnige woensdag een routinevlucht had uitgevoerd over Asgard.
Sinds hij nog maar één oog over had, gebruikte Odin de raven Huginn en Muninn*  om alles in Asgard in de gaten te houden. Huginn zag Baldr alleen en somber voor zich uit starend in de tuin bij de zaal Breidablik zitten. De raven landen voor hem in het gras, alwaar Baldr ze warm toe glimlachte, zoals hij altijd met ieder schepsel begroette.
Na een kort moment vol dwarrelende veren stond daar plots de alvader en deze vroeg de schoonste der goden: "Wat scheelt je, mijn zoon?"
Baldr ontweek deze vraag, maakte een compliment over de handigheid van Odin met zijn raven, die nu minus met zichtbaar kale plekken op Odin's schouders neerstreken. Odin, die één oog had, maar een dubbel scherpe blik, doorzag zijn zoon direct. Het duurde dan ook niet lang meer, voordat Baldr liet doorschemeren, dat hij zijn eigen dood had gezien in een droom.
Odin ontbood onmiddellijk alle goden. In zijn onmetelijke wijsheid, droeg hij hen op snel een oplossing te vinden voor de op handen zijnde dood van Baldr. Frig, de moeder van Baldr, kwam met een simpel, maar doeltreffend plan: Zij zou persoonlijk alle werelden doorkruisen en al wat ze tegenkwam vragen plechtig te beloven Baldr nooit te kwetsen.
De andere goden vielen haar gretig bij met adviezen: Vuur, water, ijs, steen, alle planten, alle dieren, ziekten, gif, ja, de wind zelf moest beloven Baldr te beschermen. Wat een goed plan. Het viel Frig wel op dat geen der goden aanbood haar te vergezellen of anderszins te helpen met deze zware taak.
De goden waren zeker dat de kwestie afdoende geregeld was en ontspanden zich. Niemand kon zich voorstellen dat iets Baldr, de schitterende, kwaad zou willen doen. Alles en iedereen zou toch maar wat graag beloven Baldr nooit een goudblonde haar te krenken?
Feitelijk was de hele tocht een formaliteit, maar ach, als het de Alvader en Baldr's moeder gerust zou stellen, dan was er toch niks op tegen.
Frig vertrok uit Asgard voor de rondtocht over alle negen werelden, die precies één jaar zou duren.. Alles wat zij onderweg tegenkwam vroeg ze plechtig: "Zult gij Baldr beschermen?" En al wat ze tegen kwam beloofde dit terstond, want Baldr was inderdaad geliefd.
Zo verkreeg Baldr de beste bescherming, de goede wil van alle dingen, wezens en elementen onder de verreikende, gebogen takken van de Es Yggdrassil, de wereldboom.
En daarmee had het afgelopen kunnen zijn.

zondag 1 maart 2015

Het verhaal van Baldr uit de Edda van Snorri Sturlurson (deel 1)

Het verhaal van Baldr (deel 1)

Herverteld door Hjalmar Snöp.

Odin was de alvader, machtigste der goden, die zijn oog ruilde voor een enkele slok wijsheid uit de bron van de Dromer. Desondanks had hij vele vrouwen en één van hen heette Frig. Bij haar wist hij drie zonen te verwekken. De oudste zoon heette Veggdeg, de jongste zoon, Siggi, beiden werden machtige koningen, zoals dat hoorde. Maar de tweede zoon, die niet de jongste, niet de oudste, maar de middelste was, heette Baldr.Hij werd geen machtige koning..
Baldr werd een goede koning, wijs en knap, alom geliefd en door ieder geroemd om zijn schoonheid.
"De stralende god", werd hij genoemd. "De god van de lente".
Zijn wenkbrauwen waren witter dan sneeuwklokjes en zijn lichaam was nog mooier en smettelozer dan zijn haar, dat altijd in een prachtige watergolf van zijn schouders viel.
Zijn adem rook fris als een briesje en op zijn brede lach plinkte steevast zo'n sterretje, dat tandartsen spontaan allerhande laat aanbevelen.
Niet alleen was hij de wijste en meest welbespraakte god aller Asen, hij was ook de god van het mededogen en erbarmen.

Van hem werd verteld, dat hij maar moeizaam vooruitkwam als hij liep, ondanks zijn krachtige, soepele, welgevormde, lange benen. Dit kwam doordat hij bij iedere tred placht te kijken of hij niet onverhoeds een weerloos insect verpletterde.
Hij woonde bij de andere goden op de berg Asgard in de hal Breidablik, brede blik, vanwaar hij inderdaad een aardig uitzicht had over zijn keurige, welgereguleerde landje, WestFalen.

In de laatste van de gelukkige dagen der goden, kreeg Baldr in zijn bed in Breidablik nare, akelige dromen. Dit waren van die voorspellende dromen, die je als god al vroeg in je bestaan leert herkennen. 

En deze zware dromen voorspelden zijn dood.